Rhenen verwerft ‘mooiste stadsgezicht dat Jan van Goyen van Rhenen maakte’

Rhenen – Maar liefst 28 schilderijen maakte de 17de-eeuwse kunstenaar Jan van Goyen van Rhenen. Die vind je in collecties van musea overal ter wereld, maar niet in Rhenen. Tot vandaag, want Stadsmuseum Rhenen heeft ‘Gezicht op Rhenen’ uit 1649 weten te verwerven. Het jonge museum krijgt daarmee voorgoed Van Goyens mooiste schilderij van Rhenen in huis, aldus experts. De aankoop is mede mogelijk geworden dankzij het Mondriaan Fonds en de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Alida Fonds en haar VriendenLoterij Aankoopfonds). De aankoopsom is € 350.000. De Rhenense gemeenschap bracht hiervan ruim 20% bijeen. ‘Rhenen heeft goud binnen’.

Snel over de streep
Stadsmuseum Rhenen, geopend in 2018, kreeg in mei 2021 onverwacht de buitenkans om ‘Gezicht op Rhenen’ te lenen uit een Berlijnse privécollectie. Niet lang daarna verleenden de eigenaars aan het museum tot einde 2022 het exclusieve recht op aankoop. Directeur Maike Woldring: ‘Een uitdaging van jewelste voor een klein museum. Tal van experts uit de Nederlandse museumwereld zijn naar Rhenen gekomen. Met ons waren ze het eens: dit schilderij moeten we behouden voor Rhenen en voor Nederland. Met een mini-aankoopbudget gingen we voor goud’.

Ster op zaal
Het museum maakte de Van Goyen vanaf november 2021 de ster van een kleine expositie, en startte een wervingscampagne. Maike Woldring: ‘Het bestuur en ik hebben intensief genetwerkt, en relaties en vrijwilligersteam hebben alles uit de kast gehaald. Daaraan danken we een riante startbijdrage van de Stichting het Voormalig Gast- en Weeshuis Rhenen, € 25.000. Ook het gemeentebestuur zag het belang voor de stad. Inwoners van Rhenen en museumbezoekers volgden enthousiast’. De grote nationale fondsen maakten de fikse klus af. De verwerving leidt tot ambitieuze plannen voor de herinrichting van het museum.

Steun van grote fondsen
Wat overtuigde de grote nationale fondsen? De artistieke kwaliteit van ‘Gezicht op Rhenen’ (officieel ‘Gezicht op Rhenen vanuit het zuidwesten’) en zijn uitstekende fysieke conditie. De Vereniging Rembrandt zegde al in maart € 175.000 toe: 50 % van de aankoopsom. Daarbij kon zij putten uit haar Alida Fonds en haar VriendenLoterij Aankoopfonds. De Vereniging Rembrandt organiseerde bovendien twee crowdfundingsacties. Een onder haar 17.000 leden, en een via een paginagrote advertentie in een landelijk dagblad. Goed voor nog eens € 12.000 ten bate van de verwerving. Met de recente ruime toezegging van het Mondriaan Fonds (€ 85.000), is de koop rond.

Topkunst ook voor kleine musea
Geert-Jan Janse, directeur van de Vereniging Rembrandt: ’De Vereniging Rembrandt helpt Nederlandse musea topkunst verzamelen. Met inmiddels 17.000 leden maken wij ambitieuze aankopen mogelijk voor alle musea, groot en klein. Het is belangrijk dat topkunst beschikbaar is voor iedereen. Het is dan ook fantastisch nieuws dat een van de mooiste Gezichten op Rhenen van Van Goyen nu blijvend in Rhenen te zien zal zijn.’

Rhenen in nationale context
Ook het Mondriaan Fonds ziet het nationale belang van verwerving. ‘Het schilderij plaatst Rhenen in een bredere context’, luidt zijn oordeel, ‘en maakt het publiek bewust van de belangrijke plek van Rhenen in 17de-eeuwse Hollandse schilderkunst. Dat de stad grote aantrekkingskracht had op Jan van Goyen, Rembrandt, Cuyp, Van Ruisdael en Saenredam is bij velen nog te weinig bekend. Rhenens troeven waren zijn prachtige silhouet, de mooie ligging aan de rivier en tegen de heuvelrug, en het immense Zomerpaleis van koningspaar Frederik V van de Palts en Elizabeth Stuart’. Dankzij het ‘Gezicht op Rhenen’ kan Stadsmuseum Rhenen zijn gouden verhaal nu met glans gaan vertellen.

De plannen
Het schilderij wordt het startpunt van een compleet nieuw onderdeel van de vaste presentatie: ‘Rhenen, lieveling van meester-schilders’. Daarvoor worden nu de plannen ontwikkeld. In de tussentijd zal het museum de Van Goyen volop in de spotlichten blijven zetten. Want als geen ander maakt het panorama duidelijk hoe Rhenen er 400 jaar geleden uitzag, met zijn stadsmuren en stadspoorten, markante gebouwen en bedrijvigheid op de rivier. Juist omdat de historische binnenstad van Rhenen in de oorlog zwaar beschadigd is, is het schilderij een ‘eyeopener’ voor inwoners en toeristen. De huidige Van Goyen-expositie zal zeker tot februari te zien blijven.

Unieke ervaring
Van Goyens schilderijen van Rhenen vind je van Dublin tot Toronto en Parijs. Toch heeft Rhenen een absoluut ‘unique selling point’. Directeur Maike Woldring: ‘We zijn de enige stad op aarde  waar je een Van Goyen van Rhenen ziet, en daarna meteen de wereld instapt die hij heeft geschilderd’.

De verwerving is mogelijk geworden dankzij de steun van onze partners: Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Alida Fonds en haar VriendenLoterij Aankoopfonds), Mondriaan Fonds, Stichting het Voormalig Gast- en Weeshuis Rhenen, Stichting Gebroken Lente Rhenen, H.P. Deys en J.H.C.T Deys – Trijssenaar, Stichting Cuneragilde Rhenen, Jumbo Rhenen en vele andere gulle gevers.

Stadsmuseum Rhenen, Markt 20 (ingang Kerkstraat), 3911 LJ Rhenen, www.stadsmuseumrhenen.nl. Open: dinsdag t/m zaterdag van 10-16 uur. Museumkaart en Rembrandtkaart geldig. Museumcafé aanwezig.